Stadswandeling  Deventer

Een wandeling door onze spirituele stad Deventer

Deze site geeft aandacht aan spiritueel Deventer in foto's en tekst! In Deventer zitten veel instellingen en personen  in hun eigen spirituele hokje, maar deze site probeert een mooi totaalbeeld te geven van de spirituele plekken in de Deventer Binnenstad. Er is dan ook maar 1 site in de wereld waar aandacht wordt besteed aan oud spiritueel Deventer in foto's en tekst! Geniet er maar van.

Alle aanvullende informatie is welkom en wordt gebruikt! Stuur een mail naar info@yogaberry.nl

Met dank aan Henk van Baalen en alle instanties en personen in Deventer die teksten en foto's hebben gegeven. Wij hopen dat we de hokjesgeest in Deventer een beetje hebben kunnen openbreken.  De foto's zijn grotendeels gemaakt door Berry Steenbruggen.

De onderstaande informatie is heel geschikt voor een spirituele wandeling door Deventer. Parkeer de auto aan de overkant van de IJssel en ga met de pont naar de overkant. Hier begint de wandeling! 

Algemene informatie:

Vanaf de 8e eeuw is de plek waar Deventer nu ligt vrijwel continu bewoond. De IJssel speelde een belangrijke rol voor jagers, vissers, boeren en veehouders, die zich vestigden op de oever. Waarschijnlijk is de stad gesticht door de later heilig verklaarde Angelsaksische missionaris Lebuïnus (Liafwin), die in 768 de IJssel overstak, en een houten kerkje stichtte op de plek waar nu de naar hem genoemde Grote of Lebuïnuskerk staat. Het is zelfs mogelijk dat Deventer zijn naam dankt aan het stadje Daventry in Engeland, waar St. Lebuïnus vandaan zou zijn gekomen, of naar een met hem meegereisde bevriende monnik met de naam Davo. Deventer bleef een religieus centrum binnen het bisdom Utrecht en ontwikkelde zich tot de hoofdplaats van het Oversticht.

Tussen 1000 en 1500 werd Deventer een bloeiende handelsstad, die deel uitmaakte van het Hanzeverbond. De stad was ook een havenstad. Grote schepen konden aan de kade aanleggen. De Schipbeek mondde vroeger uit aan de zuidkant van het centrum en vormde een natuurlijke haven. Ook werden er vanaf deze tijd vestingwerken gebouwd om de stad te kunnen verdedigen. In 1559 werd de stad voor enkele decennia zetel van een rooms-katholiek bisdom.

De stad was een belangrijk centrum voor religieuze hervorming, met name doordat het de geboorteplaats is van frater Geert Grote, grondlegger van de beweging van de Moderne devotie die van grote invloed was op Thomas a Kempis en later op Desiderius Erasmus. Alexander Hegius, de belangrijkste leerling van Rudolf Agricola, was rector van de Latijnse school in Deventer van 1483 tot 1493. Tot ongeveer 1500 was de stad het belangrijkste humanistische boekdrukcentrum van Noord-Europa.

_______________________________________________________________

 U loopt naar de Nieuwe Markt , aan de IJssel tegenover de aanlegplaats van het pontje. Na hotel de Vischpoort aan de rechterkant loopt u tegen het restaurant het Arsenaal aan. Aan de rechterkant van het restaurant is de Kapel. In de toekomst moet er een glazen dak komen.

Naast het restaurant het arsenaal, Nieuwe Markt 33-34, waar vroeger de kapel was. De Lebuïnuskerk heeft de tijd doorstaan, maar de Mariakerk is in feite niet meer dan een ruïne. De zuidelijke zijbeuk werd tussen 1647 en 1657 gebruikt als opslagplaats (Arsenaal!) voor wapens en munitie. In 1836 werd dit gedeelte verkocht aan het rijk. In 1893 bouwde men een loods op de plaats waar vroeger het middenschip van de kerk was. Thans is dit de binnentuin van Restaurant 't Arsenaal. In de zomer kan hier romantisch gedineerd worden. Aan de overkant de dikke van Dale, ook gezellig!

 

 

U loopt het Grote Kerkhof op en het pand wat met de achterkant naar de IJssel wijst daar is:

De engel aan het Grote Kerkhof 21

U laat de lebuinuskerk links liggen en loopt aan de rechterkant over het grote kerkhof.

Boven de latijnse school, Grote Kerkhof 6

De geschiedenis van de Latijnse School in Deventer

De Latijnse school in Deventer heeft in de geschiedenis van het onderwijs in Nederland een bijzondere plaats ingenomen. Dat heeft zij vooral te danken aan een van haar bekendste rectoren, Alexander Hegius. Hij is het geweest die op de Latijnse school de aanzet heeft gegeven tot een algemene verbetering van het onderwijs. Zijn vriendschap met de Groningse humanist Rudolf Agricola, had hem in aanraking gebracht met de humanistische onderwijsidealen. Sinds de komst van Hegius op de Latijnse school in 1483 is in Deventer een groot aantal klassieke werken gedrukt. Bovendien introduceerde Hegius een nieuwe taal op de school: het Grieks. Daarmee was de Latijnse school in Deventer de eerste Noord-Europese school waar jongens deze taal konden leren.

De latijnse school

http://www.latijnseschool.nl/

De Latijnse school

 

Richting het centrum lopen over het Grote Kerkhof en de kerk aan de linkerkant houden

Naast de lebuinus kerk, de nieuwbouw op de hoek van de Lange Bisschopstraat , kijkt ook op de kerk aan de overkant


Eeuwenoude locatie
Door de restauratie van de rijksmonumenten te integreren en te verbinden met nieuwbouw, ontstaat een unieke bebouwing op de eeuwenoude locatie. De gotische gevel van het Deken Doyshuis en de panden Kleine Poot 8 en Lange Bisschopstraat 3 worden in het ontwerp omarmd door eigentijdse gebouwen.

Het pand aan de Kleine Poot 8 heeft een eigen ingang en een begane grond. De andere 5 appartementen hebben een centrale entree aan de Kleine Poot. De woningen zijn toegankelijk via een loopbrug over het ‘glazen dak’ van de horecaruimte. De woningen hebben een gezamenlijk groot dakterras. Naast de centrale entree bevindt zich de toegang tot de historische kelder onder het Deken Doyshuis. Deze kelder wordt ingericht als centrale fietsenberging.

Ter herinnering aan deze Deventer kanunnik is een bijzondere gevelsteen verwerkt. Deze gevelsteen laat zien hoe Deken Doys met een zak geld en beddengoed onder de arm de deur in Deventer achter zich dichttrekt en definitief vertrekt.

 

Lebuinus (aan de kerk) met zijn bootje, ze kijken elkaar aan zie hierboven

Deze Lebuinus, de Engelse zendeling, heeft hier het eerste houten kerkje gesticht en wordt algemeen als de stichter van Deventer beschouwd. De naam Deventer zou zijn afgeleid van Davo, een vriend, die met Lebuinus naar deze streken is meegereisd. Een andere verklaring luidt dat Deventer zou zijn afgeleid van Daventry, de geboorteplaats van Lebuinus. Volgens weer een andere overlevering was Davo een Saksische aanvoerder, die hier zijn burcht zou hebben gebouwd.

Nog steeds de verbinding met de twee panden


Lange Bisschopstraat 1
Op dit terrein waren de
woonhuizen van de kanunniken.
De gevel aan de Kleine Poot 4 die ondersteund wordt door een stalen korset stamt
uit 1300. Het is de achtergevel van het huis waar deken Peter Doys Cloppenborch in
1566 woonde.

 

 

Lebuïnus verbleef het grootste gedeelte van zijn leven in de Lage Landen. In 754 meldde hij zich bij de leider van de Utrechtse kerk, Gregorius van Utrecht. Deze gaf hem de opdracht om in het gebied van het huidige Gelderland en Overijssel de Saksen te kerstenen. Hierdoor werd de oorspronkelijke religie van de bewoners van het gebied verdrongen door het christendom. Als onderdeel van zijn activiteiten stichtte hij diverse kerken in het gebied.
Hij overleed omstreeks 773 en werd begraven in een door hem gesticht kerkje in Deventer. Op de plaats van dit kerkje verrees in de elfde eeuw een kapittelkerk, die later uitgroeide tot de huidige, sinds 1591 protestantse, Grote of Lebuïnuskerk. Na de Reformatie werden de processies waarin zijn relieken werden rondgedragen verboden. Deze relieken bevinden zich tegenwoordig in de voormalige Broederenkerk, tegenwoordig eveneens gewijd aan Lebuïnus.

 

De beschildering in de Lebuinuskerk, momenteel wordt de kerk gerestaureerd.

 

in de lebuinuskerk

 

De trappen in het crypt

 

Crypte een byzondere plek in de lebuinuskerk, de getallen voeren hier de boventoon! Deze crypte is een krachtplek met ook nog een verbinding met het water. De foto is gemaakt tijdens de spirituele wandeling. Deze wandeling was met Henk van Baalen.

De crypte is het oudste deel van de kerk. In de crypte staat een sarcofaag die bij opgravingen in 1960 onder de kerkvloer is gevonden. Waarom een crypte gebouwd werd is niet helemaal duidelijk. Crypta is Latijn voor het verborgene en de eerste Christenen bedoelden er de grafkapel in de catacomben mee, waar vaak de begraafplaats van een heilige was. In de romaanse tijd werd de ruimte ook gebruikte voor de verering van relieken, of als begraafplaats van vooraanstaande burgers. De crypte is nog tot de Hervorming gebruikt, vooral met Pasen, omdat het altaar van het H. Kruis er stond. Resten van het altaar zijn nog zichtbaar

Vanuit de uitgang (bij de botermarkt) loopt u naar de kleine Poot, Stromarkt en Engestraat naar het Lamme van Dieseplein.

Zie:  http://www2.historischcentrumoverijssel.nl/zwolle/zw/geschz5.htm

en

http://www.geertgrootehuis.nl/

Lamme van Dieseplein

Op het Lamme van Dieseplein vestigde zich lang geleden de moderne devotie zich onder leiding van Geert Groote. Dat zou hier duidelijker mogen zijn door een gedenkplaats en een informatiecentrum. Het plein ziet er nu niet best uit. Er zijn vooral achterkanten van gebouwen te zien en het is vooral een parkeerterrein en fietsenstalling.

De achterkant van de Engestraat, Lamme van Dieseplein, waar je kunt zien dat het een klooster was

http://overijssel1880-1930.blogspot.com/2009/10/gids-voor-deventer-en-omstreken_02.html

 

We bouwen nog steeds aan spiritueel Deventer

De Broederenkerk met stiltecentrum. Vanuit het lamme van Dieseplein naar de Broederenkerk.

 

De broederenkerk

In het stiltecentrum

Vanuit de Broederenkerk naar het Broederenplein

1850 Bouw Oude Vrouwenhuis nu Broederenplein. Van de Ursulakapel, behorend bij een huis van zusters van het gemene leven, is niets meer te zien dan het grondplan dat met tegels in het plaveisel van het is weergegeven.

Vanuit het Broederenplein door de korte Bisschopstraat naar de brink

Albert Schweitzer en De Remonstrantse gemeenschap te Deventer is ontstaan in 1944 en in 1965 erkend als zelfstandige gemeente van de Remonstrantse Broederschap. De gemeente telt thans 95 leden en vrienden. Sinds 1973 bestaat er een zeer nauwe samenwerking met de Doopsgezinde gemeente. Vrijwel alle activiteiten geschieden onder verantwoordelijkheid van een gezamenlijke kerkenraad.

Het samenwerkingsverband van de Doopsgezinde en Remonstrantse gemeenten en de Vrienden van het Penninckshuis (actief deelnemende vrijzinnigen met een andere achtergrond) heeft vanaf 2009 de naam
Geloofsgemeenschap Het Penninckshuis

De kerk van binnen

 

Ongeveer tegenover het Deventer koekhuisje de Golstraat in

 

De oude synagoge zie:

http://www.jhm.nl/cultuur-en-geschiedenis/nederland/overijssel/deventer

De Synagoge, thans in gebruik als christelijke gereformeerde kerk, is in 1892 ontworpen door stadsarchitect J.A. Mulock Houwer

http://reliwiki.nl/index.php?title=Deventer,_Golstraat_23

 

 

Vanuit de Golstraat terug naar de brink en dan de Roggestraat in

Het Etty Hillesum centrum

http://nl.wikipedia.org/wiki/Etty_Hillesum

 

Het centrum van binnen

http://www.ettyhillesumcentrum.nl/

 

Het symbool dat een kerk nooit helemaal klaar is

Aan het eine van de straat is de bergkerk: De gotische Sint-Nicolaas- of Bergkerk, met twee romaanse westtorens, uit ca. 1200 staat op het hoogste deel van het middeleeuwse Bergkwartier, dat op een oude rivierduin gebouwd werd. Deze kerk fungeert tegenwoordig als concert- en expositieruimte.

 

De bergkerk

 

Het orgel in de bergkerk

Henk van Baalen met de wichelroede bij de krachtplek in de kerk

het graf van Schimmelpenninck

Gerrit Schimmelpenninck, (Almelo, 25 augustus 1725 - Deventer, 30 juni 1804), was een wijnhandelaar te Deventer

Als wijnkoper was hij verantwoordelijk voor de import en vervolgens wederverkoop en distributie van vele wijnen uit Frankrijk en ook uit de Duitse wijngebieden. De invoer verliep via de scheepvaart en de wijn werd zowel in fusten (vaten) als gebotteld in flessen aangevoerd.

Schimmelpenninck kocht als welgestelde ingezetene van Deventer in 1799 het slot Nijenhuis bij Diepenheim dat tot op de dag van vandaag in het bezit van zijn nazaten is. Hij huwde in 1758 met Hermanna Koolhaas waarmee hij vier kinderen kreeg, waaronder de latere raadpensionaris mr. Rutger Jan Schimmelpenninck.

Schimmelpenninck werd in Deventer begraven in de Bergkerk. Zijn graf is te vinden achterin de kerk met het opschrift "Honos ante divitias" en zijn familiewapen met twee gekruiste sleutels.

 

De Bergkerk

http://www.flickr.com/photos/35776264@N08/4218639618/

De Bergkerk is gebouwd tussen 1198 en 1209. De Romaanse kruisbasiliek werd in de 15e eeuw grondig verbouwd en sinds de 16e eeuw diverse keren gerestaureerd. In de kerk zijn enkele fresco's uit de vroege 13e eeuw te zien, die werden ontdekt bij restauratiewerkzaamheden in 1915. Opvallend zijn verder de grafstenen in de kerkvloer en het Holtgräveorgel uit 1843, dat regelmatig wordt bespeeld tijdens concerten

Vanuit de bergkerk naar het station en aan de achterkant van het station er uit, links de Diepenveenseweg op naar de oude begraafplaats

 

De oude begraafplaats aan de diepenveenseweg

 

Henk van Baalen op de oude begraafplaats aan de Diepenveenseweg.

De joodse begraafplaats

In Deventer werd de eerste Joodse begraafplaats in 1805 ingericht aan de Lange Rij. Vanwege ruimtegebrek kwam er in 1870 een tweede Israëlitische dodenakker aan de Diepenveenseweg. Op deze begraafplaats, waar nog steeds begravingen plaats vinden, staan nu meer dan 320 grafstenen. Het metaheerhuis werd in 1995 gerestaureerd. In het gebouwtje is een herdenkingsmonument geplaatst voor de meer dan 400 joodse oorlogsslachtoffers uit Deventer. Dit is een kopie van het monument dat in de synagoge aan de Lange Bisschopstraat stond en na de sluiting daarvan werd overgebracht naar het Deventer stadhuis. Aan de wand bevindt zich een bijzonder houten bord met daarin uitgesneden hebreeuwse teksten die worden uitgesproken als men de begraafplaats betreedt of verlaat.

De begraafplaats aan de Lange Rij werd in 1878 voor nieuwe teraardebestellingen gesloten. In 1960 maakte een stadssanering het wenselijk deze begraafplaats te ruimen. Onder toezicht van het opperrabbinaat zijn toen de stoffelijke resten van 308 begravenen verplaatst naar een gezamenlijk graf op de begraafplaats aan de Diepenveenseweg

http://www.sobd.org/

Op de oude begraafplaats aan de Diepenveenseweg zijn een aantal bekende personen begraven, bijvoorbeeld burgemeestersfamilies, maar ook aan andere belangrijke personen. Onder andere A.J. Duymaer van Twist, gouverneur-generaal van Nederlands grootste kolonie Indië, de familie Bussink, bekend van het bakken van de wereldberoemde Deventer Koek en de familie Nering Bögel, van de welbekende ijzergieterij.

Het graf van A.J. Duymaer van Twist, gouverneur-generaal van Nederlands grootste kolonie Indië

Nu naar het oudste stenen huis van Nederland.  Vanuit de Diepenveenseweg weer onder het station door naar de Brink en dan naar de Sandrasteeg. Dit is vanaf het grotekerkhof de Lange bisschopstraat in en dan direct het eerste straatje links!

Op de hoek van de Sandrasteeg vindt u 'De Proosdij', het oudste stenen burgerwoonhuis van Nederland. Het onderste deel van de muur stamt uit het jaar 900. Het pand dateert echter uit 1130 en omvat de oudste stadspoort van Nederland.



Thans is hier gevestigd het secretariaat van de Geert Grote Universiteit en haar onderzoekscentrum en bibliotheek, het Rudolf von Laun Instituut. Het bovendeel wordt privé bewoond.

Openingstijden
Op afspraak te bezoeken

 

Dan als laatste het Geert grote huis in de Assenstraat.

Oudste Stenen Huis van Nederland (De Buveburcht)
Sandrasteeg 8
7411 KS DEVENTER

 

Geert Grotehuis

http://www.meestergeertshuis.nl/index.php

oecumenisch diaconaal centrum Deventer

Op 20 september 1374 deed Geert Grote afstand van zijn ouderlijk huis in de Bagijnenstraat in Deventer en stelde dit ter beschikking van de stadsgemeente voor de opvang van arme ongehuwde vrouwen, die daar voedsel en onderdak konden krijgen. Dit huis is het moederhuis geworden voor de zusters van het gemene leven. De herinneringsplaquette van het Meester Geerthuis is te zien in de gevel van het Grote en Voorster Tehuis. Op deze plaquette staat ook de spreuk: ‘We moeten altijd dingen doen die binnen ons bereik liggen’.

Assentraat 20 7411 JT Deventer T 0570 61 33 40

 

Vanuit de Assenstraat weer terug naar het pontje. Misschien nog een drankje bij een cafe bij de Lebuinuskerk, de dikke van Dalen

 

Ley lijnen in Deventer

Deventer: DC 315, Centrum: Voormalige hoofdaltaar van de Bergkerk.
In voorchristelijke tijden stond hier een duizend jarige heilige eik en een versterking. Na het omhakken van de eik in de tiende eeuw werd hier een bidplaats gecreeerd.
De energie is rechtsdraaiend, positief, en er is sprake van een "wijde blik". Het is of deze plek tot in de verre omgeving domineert.
Een tweede centrum (DC 160) is aanwezig in de speeltuin tussen de Tuinstraat en de Kolkweg. Zuidoostelijk van het station.